Mały ZUS byłego wspólnika spółki z o.o. to temat, który budzi wiele pytań wśród przedsiębiorców. Czy po zamknięciu spółki i założeniu jednoosobowej działalności gospodarczej można skorzystać z preferencyjnego ZUS? Czym mały ZUS różni się od ulgi na start w przypadku byłego wspólnika spółki?
Ulgi ZUS na dobry start – co warto wiedzieć?
Zakładając działalność gospodarczą, początkujący przedsiębiorca w Polsce może liczyć na istotne ulgi w opłacaniu składek na ZUS. Najpierw dostępna jest ulga na start – przez pełne 6 miesięcy nie trzeba opłacać składek na ubezpieczenia społeczne (pozostaje jedynie składka zdrowotna). Następnie przez kolejne 24 miesiące możliwe jest płacenie preferencyjnych składek ZUS (tzw. „mały ZUS”) – czyli obniżonych składek na ubezpieczenia społeczne naliczanych od mniejszej podstawy.
Nie każdy jednak może skorzystać z takich preferencji. Ustawy określają warunki, które trzeba spełnić. W praktyce sporo pytań budzi sytuacja osób, które wcześniej działały w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.). Czy mały ZUS byłego wspólnika jednoosobowej spółki jest możliwy do zastosowania?
Szerzej temat ulgi na start omawialiśmy wcześniej:
Czy podobnie wygląda sytuacja w przypadku małego ZUS?
Mały ZUS byłego wspólnika – warunki i czy były wspólnik spełnia wymagania
Po pół roku korzystania z ulgi na start, młody przedsiębiorca zwykle przechodzi na tzw. preferencyjny ZUS (potocznie zwany małym ZUS-em, choć należy go odróżnić od programu „Mały ZUS Plus). Preferencyjne składki polegają na tym, że przez kolejne 24 miesiące podstawę wymiaru składek społecznych stanowi tylko 30% płacy minimalnej, zamiast zwykłej podstawy (60% przeciętnego wynagrodzenia).
Zasady preferencji zawarte są w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych (dokładnie w art. 18a tej ustawy). Warunek brzmi analogicznie do ulgi na start, ale uwaga – jest sformułowany nieco inaczej. Preferencyjne składki nie przysługują osobom, które prowadzą lub w okresie ostatnich 60 miesięcy przed założeniem firmy prowadziły pozarolniczą działalność gospodarczą. I tu tkwi sedno: pozarolnicza działalność gospodarcza to pojęcie z przepisów ZUS-owskich, szersze niż definicja z ustawy Prawo przedsiębiorców. Obejmuje ono wszelkie formy aktywności, które rodzą obowiązek ubezpieczeń społecznych jako przedsiębiorca – w tym bycie wspólnikiem spółek osobowych (jawnych, partnerskich, komandytowych) oraz bycie wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o.
Innymi słowy, jeśli dana osoba w ciągu ostatnich 5 lat podlegała ubezpieczeniom jako prowadząca pozarolniczą działalność, to nie może skorzystać z preferencyjnej podstawy. Dotyczy to także sytuacji, gdy tą wcześniejszą „działalnością” była właśnie jednoosobowa spółka z o.o. – mimo że w ujęciu Prawa przedsiębiorców nie była to działalność gospodarcza osoby fizycznej.
Mały ZUS byłego wspólnika – stanowisko ZUS
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w wydawanych interpretacjach wyraźnie wskazuje na powyższe rozróżnienie, podkreślając swoje niekorzystne stanowisko.
W interpretacji ZUS z 13 października 2022 r. (znak WPI/200000/43/1039/2022) potwierdzono, że ulga na start przysługuje byłemu wspólnikowi jednoosobowej sp. z o.o., jednocześnie ZUS podkreślił, że preferencyjna podstawa składek nie będzie go obejmować, gdyż w myśl ustawy systemowej przez ostatnie 60 miesięcy prowadził on pozarolniczą działalność. To stanowisko jest konsekwentne w kolejnych interpretacjach.
Warto podkreślić, że nie ma tu znaczenia, czy nasza wcześniejsza spółka z o.o. nadal działa, czy już została zlikwidowana, ani czy od rezygnacji z bycia wspólnikiem minął miesiąc czy kilka lat – liczy się pełne 60 miesięcy przerwy. Zdecydowana większość przypadków dotyczy jednak krótszych przerw, stąd zazwyczaj były wspólnik sp. z o.o. musi od razu płacić pełne składki ZUS po okresie ulgi na start.
Podsumowanie – praktyczny wniosek dla przedsiębiorcy
Były wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. może z ulg skorzystać tylko częściowo. Przy zakładaniu jednoosobowej działalności gospodarczej przysługuje mu ulga na start – przez pierwsze pół roku zapłaci więc jedynie składkę zdrowotną, co potwierdzają interpretacje ZUS. Musi jednak przygotować się na to, że po 6 miesiącach nastąpi skok od razu na pełne składki ZUS, bez 2-letniego okresu „małego ZUS-u”. Wynika to z faktu, że przez ostatnie 5 lat formalnie prowadził pozarolniczą działalność (jako wspólnik spółki), więc ustawowo został wykluczony z prawa do preferencyjnej podstawy. Więc choć ulga na start dla byłego wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. to dobra informacja, to niestety mały ZUS byłego wspólnika nie jest możliwy.
Praktyczny wniosek? Planowanie finansów firmy powinno uwzględniać ten scenariusz. Przedsiębiorca będący kiedyś jedynym udziałowcem spółki z o.o. nie powinien dać się zaskoczyć – ulga składkowa skończy się szybciej, bo już po pół roku. Dobrze jest zawczasu policzyć wysokość przyszłych pełnych składek (tzw. „duży ZUS”) i upewnić się, że biznes uniesie ten ciężar. W takich sytuacjach warto więc skonsultować się z doradcą lub wystąpić o pisemną interpretację ZUS we własnej sprawie.
Jeżeli masz pytania dotyczące rozliczeń z ZUS lub tego czy możesz skorzystać z ulg w ZUS, zapraszamy na www.outsourced.pl .
