Czy przekwalifikowanie przez PIP kontraktu B2B albo umowy zlecenia na etat automatycznie oznacza sankcje podatkowe PIP? Nie powinno. Jeżeli współpraca była udokumentowana, wynagrodzenie ujawnione, a podatki i składki rozliczane, istnieją istotne argumenty za odróżnieniem błędnej kwalifikacji kontraktu od pracy na czarno. Ministerstwo Finansów nie wyklucza jednak ryzyka podatkowego.
Od 8 lipca 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy ma większe możliwości kwestionowania umów cywilnoprawnych i kontraktów B2B, jeżeli rzeczywisty sposób wykonywania pracy odpowiada stosunkowi pracy. PIP może obecnie m.in. uruchomić nową procedurę prowadzącą do ustalenia istnienia stosunku pracy.
To jednak nie koniec problemu. Przekwalifikowanie B2B lub zlecenia może wywołać również pytanie o skutki podatkowe.
Sankcje podatkowe PIP – skąd bierze się ryzyko?
Przepisy dotyczące nielegalnego zatrudnienia zostały skonstruowane bardzo restrykcyjnie. W określonych przypadkach mogą prowadzić m.in. do powstania dodatkowego przychodu po stronie przedsiębiorcy oraz wyłączenia wypłaconego wynagrodzenia z kosztów uzyskania przychodów.
Regulacje te były tworzone przede wszystkim z myślą o pracy „na czarno” i wynagrodzeniach wypłacanych poza oficjalnym systemem. Sytuacja jest jednak znacznie mniej oczywista, gdy między stronami istniała pisemna umowa B2B albo umowa zlecenia, wynagrodzenie było oficjalnie wypłacane i rozliczane, a dopiero później PIP zakwestionował prawną kwalifikację współpracy.
Problem ten komentowałem dla „Rzeczpospolitej”.
dr Piotr Sekulski, doradca podatkowy, Outsourced.pl
„Samo przekwalifikowanie zlecenia lub kontraktu B2B na etat nie powinno automatycznie oznaczać zastosowania podatkowych sankcji za pracę na czarno. Jeżeli współpraca była potwierdzona pisemną umową, a wynagrodzenie ujawniano w podatkowych i składkowych rozliczeniach, są argumenty za tym, aby odróżnić błędną kwalifikację kontraktu od ukrywania zatrudnienia.”
Sankcje podatkowe PIP a cel przepisów o pracy na czarno
To rozróżnienie jest moim zdaniem kluczowe.
Czym innym jest sytuacja, w której przedsiębiorca w ogóle nie dokumentuje zatrudnienia albo ukrywa wypłacane wynagrodzenie. Czym innym natomiast jawna współpraca na podstawie kontraktu B2B lub umowy zlecenia, która została następnie uznana za nieprawidłowo zakwalifikowaną.
Istotny jest tu również argument wynikający z wykładni celowościowej przepisów. Sankcje zostały wprowadzone po to, aby przeciwdziałać pracy na czarno i wypłatom „pod stołem”, a nie po to, aby automatycznie karać każdą błędną ocenę charakteru umowy.
dr Piotr Sekulski, doradca podatkowy, Outsourced.pl
„W mojej ocenie automatyczne naliczanie w takiej sytuacji dodatkowego przychodu i wyłączanie wynagrodzenia z kosztów byłoby sprzeczne z wykładnią celowościową przepisów, które miały przeciwdziałać pracy na czarno i wypłatom pod stołem. Ryzyka nie można jednak wykluczyć, ponieważ ustawowa definicja nielegalnego zatrudnienia odwołuje się do terminowego potwierdzenia rodzaju i warunków umowy, a sama zapłata podatków i składek nie przesądza o niespełnieniu tej definicji.”
I właśnie druga część tej wypowiedzi pokazuje, dlaczego problem nie jest całkowicie zamknięty.
Ministerstwo Finansów nie wyklucza sankcji podatkowych
Stanowisko Ministerstwa Finansów opisane przez „Rzeczpospolitą” jest dość ostrożne.
Resort odwołał się do ustawowej definicji nielegalnego zatrudnienia. Jeżeli więc okoliczności stwierdzone po przekwalifikowaniu umowy będą odpowiadały tej definicji, mogą – zdaniem Ministerstwa – znaleźć zastosowanie również przepisy przewidujące negatywne konsekwencje na gruncie podatków dochodowych.
Nie oznacza to, że każda decyzja dotycząca reklasyfikacji B2B automatycznie spowoduje sankcje podatkowe PIP. Pokazuje jednak, że przedsiębiorca nie powinien zakładać, iż ryzyko kończy się wyłącznie na prawie pracy i ZUS.
Sankcje podatkowe PIP – co to oznacza dla firm?
Dla firm korzystających z B2B najważniejszy wniosek jest stosunkowo prosty: ryzyko reklasyfikacji nie kończy się na samym prawie pracy.
Informacje zgromadzone przez PIP mogą mieć znaczenie również dla organów podatkowych i ZUS. Pisaliśmy już o tym szerzej we wcześniejszym wpisie „Kontrola umów B2B – PIP może zainteresować fiskusa”.
Temat samej reklasyfikacji i naszych wcześniejszych publikacji omawialiśmy również tutaj: Reklasyfikacja umów B2B – nasze publikacje
Dlatego przy audycie B2B nie powinno się ograniczać wyłącznie do lektury umowy. Istotny jest rzeczywisty sposób wykonywania usług: samodzielność kontraktora, sposób wydawania poleceń, organizacja czasu i miejsca pracy, odpowiedzialność za rezultat oraz faktyczne ryzyko gospodarcze.
Czy przekwalifikowanie B2B oznacza automatycznie sankcje podatkowe?
Nie. Samo przekwalifikowanie kontraktu B2B lub umowy zlecenia na etat nie powinno automatycznie oznaczać zastosowania sankcji podatkowych przewidzianych dla pracy na czarno.
Jeżeli współpraca była jawna, udokumentowana i rozliczana podatkowo oraz składkowo, istnieją istotne argumenty przeciwko takiemu automatyzmowi.
Ryzyka nie można jednak całkowicie wykluczyć. Dlatego po zmianach dotyczących PIP analiza modelu B2B powinna obejmować nie tylko prawo pracy, ale również możliwe konsekwencje w PIT, ZUS i pozostałych rozliczeniach podatkowych.
